شنبه , ۳۱ سرطان ۱۳۹۶
اطلاعیه های جدید
خانه > سوالات کانکور دری > نویسنده گان و آثار آنها در کتاب های دری
نویسنده گان و آثار آنها در کتاب های دری

نویسنده گان و آثار آنها در کتاب های دری

نویسنده گان و آثار آنها در کتاب های دری

صنف دهم

ظهیر فاریابی:

ظهیر الدین ابوالفضل طاهر بن محمد یکی از بزرگترین چکامه سرایان زبان دریست. او در شعر ظهیر تخلص می کرد که ظاهراً آنرا از لقبش ظهیرالدین گرفته است. ظهیر در فاریاب در دودمانی با فضل و دانش چشم به جهان گشود. اگر چه از سال تولد او اطلاعی در دست نیست ولی از قراین بر می آید که وی در اوایل نیمه دوم سده ششم به دنیا آمده است.

ظهیر که نماینده برجسته مکتب عراقی بود ، تا اوایل سال 582 هـ.ق. که سال درگذشت طغانشاه است ، در نیشاپور بوده ، پس از آن نیشاپور را ترک گفته به عراق عجم سفر کرده است. به پندار همه محققان و تذکره نویسان ، ظهیر در پایان عمر از خدمت دربار و ستایشگری دست کشید و در تبریز گوشه نشینی اختیار کرد و در ماه ربیع الاول سال 598 هـ.ق. چشم از جهان پوشید و در سرخاب تبریز که آرامگاه بسیاری از شاعران در آنجاست در کنار تربت خاقانی به خاک سپرده شد.

فردوسی:

ابوالقاسم فردوسی ، که نام وی به قول گروی از محققان حسن بن اسحاق بن شرف شاه و به عقیده عده دیگر منصور بن حسن است ، استا بی همتا و بزرگترین حماسه سرای زبان دری و یکی از توانا ترین حماسه سرایان جهان به شمار می رود. فردوسی در سال 329 هجری قمری در دهکده باژ ، یکی از قراء طابران طوس ، در دودمانی از طبقه دهقان چشم به جهان گشود. وی از آغاز جوانی به نظم داستان های حماسی می پرداخت تا اینکه در حدود سال 370 هجری قمری بعد از اطلاع یافتن از کشته شدن دقیقی بلخی که نظم شاهنامه را وی قبلاً آغاز کرده و به انجام نرسانیده بود به نظم شاهنامه ابو منصوری همت گماشت و در سال 400 هـ.ق. آن را تکمیل و به محمود شهنشاه غزنه تقدیم کرد.

شاهنامه که در شمار شور انگیز ترین آثار حماسی جهان است ، شاهکار بزرگ و فنا ناپذیر فردوسی می باشد. این منظومه ، که شامل قسمت های اساطیری ، داستانی و تاریخیست ، در حدود شصت هزار بیت دارد. فردوسی در سال 411 هجری قمری در زادگاهش در گذشت.

صنف یازدهم

 حکیم نظامی گنجوی:

از شهر گنجه ، حوالی آذربایجان می باشد ، سال تولدش را 535 یا 570 هـ.ق. و معروف ترین اثرش خمسه یا پنج گنج است.

سعدی:

مشرف الدین مصلح بن عبدالله متخلص به سعدی یکی از شعرا و فضلای معروف قرن هفتم ادب دری است که معروف ترین اثرش گلستان و بوستان می باشد و در زمان سعد بن ابی بکر زنگی می زیست.

یزدگرد:

یزدگرد گناهکار، از سلاطین ساسانی و پدر بهرام گور است که چون سمتگری و بیداد را پیشه خود ساخته بود ، او را در تاریخ یزدگرد بزه کار نامیده اند.

نصیحت الملوک:

کتابی است در موضوع اخلاق و حکمت. مؤلف آن حجت الاسلام امام ابو حامد محمد بن محمد بن احمد غزالی است. غزالی در سال 450 هـ.ق. تولد و در 505 در دوره سلجوقیان وفات یافته است.

حافظ:

خواجه شمس الدین محمد متخلص به حافظ در سال 726 هـ.ق. در شیراز تولد یافته و در سال 791 هـ.ق. به سن 65 سالگی وفات نموده است. به مناسبت از بر داشتن قرآن شریف ، تخلص خود را حافظ قرار داده است. حافظ در همه اقسام نظم مهارت داشت ؛ اما استادیش در غزل می باشد.

مولانا جلال الدین محمد بلخی رومی: از 604  672 هـ.ق.

مولانا جلال الدین محمد فرزند سلطان العماء بهاوالدین محمد بن حسین الحطیبی از بزرگترین شعرای متصوف می باشد. پدرش بنا به بعضی روایات نوه دختری علاوالدین خوارزمشاه بوده و از فضلای معروف عصر به شمار رفته است. اولین تعلیم و تربیت و ارشاد و هدایت مولانا در نزد پدرش بود و بعد از آن نزد سید برهان الدین محقق ترمذ از شاگردان پدرش کسب علم نموده است. مهمترین واقعه که در طرز زندگی مولانا مؤثر افتاد ، همانا تصادف وی با شمس الدین بن علی بن ملک داد تبریزی می باشد.

مهمتریه اثر مولانا مثنوی معنوی اش می باشد که در آن شرح بسی از آیات قرآن شریف و اخبار و احادیث را بیان می کند و بعد از مثنوی تصنیف بزرگ مولانا مجموعه غزلیات اوست که به نام دیوان شمس تبریزی معروف است. گذشته از مثنوی و غزلیات، کتاب منثور به نام فیه مافیه نیز دارد.

منطق الطیر:

یکی از مثنوی های عطار است. شیخ فرد الدین عطار نیشاپوری شاعر و نویسنده بزرگ قرن ششم و آغاز قرن هفتم می باشد.

زین الاخبار:

کتابیست در موضوع تاریخ. مؤلف آن ابوسعید عبدالحی بن ضحاک بن محمد گردیزی ، تاریخ تألیف آن سال 440 هـ.ق می باشد.

فرخی سیستانی :

ابوالحسن علی بن جلوغ متخلص به فرخی ،‌از شعرای بزرگ دوره سلطنت محمود غزنوی و از اهل سیستان می باشد. پدرش در خدمت امیر خلف بانو صاحب سیستان به سر می برد. در هر نوع نظم مهارت داشت. خصوصا در قصیده که طرز خاصی به وجود آورده است. دیوان فرخی بیشتر از 9 هزار بیت است و حاوی قصاید، غزلیات ، قطعات، ترجیع بند و رباعیات می باشد. تاریخ وفات فرخی را سال 429 هـ. ق. گفته اند.

منوچهری:

ابونجم احمد بن قوص بن احمد منوچهری از شعرای معروف دوره غزنوی است. محل تولد او دامغان است. منوچهری در آخر قرن چهارم یا اول قرن پنجم هجری تولد یافته است. تخلص خود را از نام نخستین ممدوح خود فلک المعانی منوچهری بن قابوس و شمگیر حکمران زیاری گرفته است. آنچه از اشعار منوچهری برمی آید در علوم و اطلاعات زمان خود مانند طبابت و نجوم و ادبیات عرب دست داشت.

منوچهری در مسمط که نوعی از اشعار است و از ابتکارات خود اوست وصف انگور ، زیبایی و طبیعت را بیشتر از دیگران کرده است و در این قسمت سبکی به خود دارد. در جوانی به سال 432 هجری در گذشته و اشعارش در حدود سه هزار بیت است.

بیدل :

نامش عبدالقادر ،‌تخلصش بیدل ، لقبش ابوالمعانی و نام پدرش عبدالخالق و از قوم ارلاس یا برلاس قبیله مغول بود. در سال 1054 هـ.ق. متولد گردیده و در دبستان طبیعت به مطالعه پرداخته و شاگرد فطرت گردیده است. در سبک هندی اسلوبی دارد که خود موجد و استاد آنست. شماره اشعار آنرا نود و نه هزار بیت شمرده اند که شامل غزل، قصیده ، مثنوی ، رباعی و مخمس است. در ماه صفر سال 1133 در دهلی وفات یافته است.

تاریخ بیهقی :

مؤلف این کتاب ابوالفضل بیهقی ، یک تن از نثر نویسان ماهر عصر غزنوی است ، او مدت نوزده سال در دیوان رسایل دربار غزنوی حدمت منشی گری نموده است و تاریخ سلسله غزنویان را به دری فصیح و ادبی نوشته.

قابوسنامه:

مؤلف قابوسنامه امیر کیکاووس بن قابوس حکمران زیاری است که آن را در اواخر عمر ، برای پند و تهذیب اخلاق پسرش گیلانشاه تألیف کرده و تاریخ تألیف آن در حدود 474 هـ.ق می باشد.

خواجه عبدالله انصاری:

خواجه عبدالله بن محمد انصاری هروی به سال 396 هجری قمری متولد شد و معاصر الپ ارسلان سلجوقی و نظام الملک و شیخ ابو سعید ابوالخیر بود. نسبش به ابو ایوب انصاری می رسد. صاحب نثر فصیح و نظم شیرین در زبان دری است و نخستین کسی است که نثر مسجع را به کار برد. تصانیفی به عربی مانند ذم الکلام و منازل السائرین و به زبان دری مانند زادالعارفین و کتاب اسرار به وجود آورده ، همچنین رسالات دیگر از قبیل رساله دل و جان ، کنزالسالکین ، رساله واردات ، قلندر نامه ،هفت حصار و محبت نامه به زبان دری دارد. وفاتش در 481 هجری قمری در هرات اتفاق افتاده است.

انوری ابیوردی:

اوحدالدین محمد انوری در قریه بدنه از ولایت ابیورد ناحیه خاوران تولد یافت و به همین جهت ابتدا خاوری تخلص می کرد و بعد انوری تخلص یافت. انوری از شعرای بزرگ دوره سلطان سنجر سلجوقی است ، انوری علاوه بر شاعری در علم نجوم ، فلسفه ، موسیقی و ریاضی نیز دست داشته است. از قصیده سرایان بزرگ و معروف است و در غزل نیز دست داشته و بعداً مورد استقبال و پیروی غزل سرایان دیگر مانند سعدی قرار گرفته است. انوری در سال 587 در بلخ وفات یافته است.

مسعود سعد سلمان:

مسعود از شاعران دوره سلجوقی است. اصلش از همدان بوده ولی تولدش در حدود سال 440 هجری در لاهور صورت گرفته است. مسعود سعد در دربار سلطان ابراهیم بن مسعود پانزدهمین پادشاه غزنوی (451- 492) انتساب داشت. چون سیف الدوله پسر سلطان ابراهیم بعد از چند سال حکومت در هندوستان ، مورد سوء ظن واقع گردید و سلطان فرمان داد او را با عده از ندیمانش گرفتار نموده هریک را به زندانی برند. مسعود سعد را نیز که درین موقع برای شکایت به غزنین آمده بود به سعایت دشمنان و حسودان توقیف کردند. او را هفت سال در قلعه های دهک و سو، و سه سال در قلعه نای محبوس نمودند؛ چنانکه خود گوید:

هفت سالم بکوفت سو و دهک            پس از آنم سه سال قلعه نای

وفات مسعود سعد ظاهراً در سال 515 به عمر 75 سالگی اتفاق افتاده است.

چهار مقاله عروضی:

طوری که از نام این رساله معلوم می شود مرتب به چهار قسمت است:

قسمت اول: در ماهیت علم دبیری و کیفیت دبیر کامل.

قسمت دوم: در ماهیت علم شعر و صلاحیت شاعر.

قمست سوم: در ماهیت علم نجوم.

قسمت چهارم: در ماهیت علم طب و صلاحیت طبیب حاذق.

مؤلف این کتبا ابوالحسن احمد سمرقندی ملقب به نظامی عروضی است. تألیف چهار مقاله در حدود سال 550 هـ.ق. به عمل آمده است.

راحت الصدور:

مهم ترین کتاب دری است در تاریخ سلجوقیان تا انقراض آن به دست خوارزمشاهیان. مؤلف راحت الصدور ابوبکر محمد راوندی از اهل راوند واقع در نزدیکی کاشان بود ، تألیف این کتاب در اواخر قرن ششم است. این کتاب علاوه از اهمیت تاریخی ، ارزش ادبی را نیز داراست. زیرا مؤلف بسیاری از شعرا و فضلا را نام برده و از اشعار و قصاید آنان ذکر کرده و خود نیز شعر می سروده است.

جوامع الحکایات:

کتابی است مشتمل بر حکایات ادبی و اشعار و امثله متفرقه. مؤلف آن محمد عوفی می باشد. پدر عوفی از مرو بوده و خودش در بخارا تحصیل نموده ، در بلاد خراسان سفر کرده ، به هندوستان نیز رفته سال تألیف این کتاب اوایل قرن هفتم می باشد.

قاآنی:

میرزا حبیب شیرازی متخلص به قاآنی در حدود سال 1222 هجری قمری در شیراز تولد یافت. پدرش شاعر بود و گلشن تخلص می کرد. قاآنی در جوانی به خراسان رفت و تحصیل علم کرد و شعر گفتن آغاز نمود و حبیب تخلص می کرد. و بعد نزد حسین علی میرزا شجاع السلطنه حاکم خراسان تقرب یافت و تخلص قاآنی گرفت. قاآنی اولین شاعری است که با آموختن زبان فرانسه پرداخته است. قاآنی از قصیده سرایان معروف دوره قاجاریه بوده و در قصیده سرای از عنصری ، منوچهری و خاقانی پیروی کرده است. قاآنی به تقلید از گلستان سعدی و نثر کتابی نوشته که به نام پریشان قاآنی معروف است. قصاید قاآنی مانند شعرای دوره غزنوی با تغزل آغاز می شود و تغزلات او در وصف خزان و امثال آن است، مسمط های فراوان نیز در باره خزان یا بهار یا در مدح سروده است. وفاتش به سال 1270 هجری قمری اتفاق افتاده است.

 

نظریه خود را بنوسید

پاسخی بگذارید

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: